Zwarte Misvorming

door Ondřej Rypáček

Verklaring van de kunstenaar

Oneindige vouwen

Stel je een punt voor op een oneindige afstand achter een oneindig perfect vlak. Je beweegt er naartoe. Wat neem je waar? Geen vooruitgang. Oneindigheid is oneindig diep en tegelijkertijd absoluut bot. Vooruitgang is onmogelijk. Er kan niets aan oneindigheid worden toegevoegd om het groter te maken. Rypáčeks botte, abstracte olieverfschilderijen balanceren opzettelijk op de rand van figuratie en abstractie om zo'n gevoel van beweging zonder vooruitgang te creëren.

De intens gekleurde en zorgvuldig gelaagde werken suggereren ruimtes, structuren, gezichten en figuren in de wereld achter het oppervlak die uitnodigen tot verdere verkenning. Maar bij nadere inspectie geven ze niets prijs. Een sluier van soms kalme, soms gewelddadige eentonigheid van de lagen dichter bij het oppervlak impliceert een wereld daarachter. De texturen hebben een verborgen ritme en logica die, samen met het ritme van de kleuren, bijdragen aan het gevoel van een beweging naar iets goed gedefinieerds. Maar het geheim wordt nooit prijsgegeven.

Het schilderproces in Rypáčeks praktijk bestaat uit vele vouwen. 'Vouwen naar oneindigheid' is wat Deleuze de essentie van de barok noemt. Het begint met het maken van de verf. In het oude handmatige proces van verf maken wordt het basismateriaal gemengd met olie en uitgespreid over een glasplaat, vervolgens verzameld en gevouwen met een paletmes, daarna weer uitgespreid en weer gevouwen totdat elk pigmentdeeltje door olie is omhuld. Het canvas wordt letterlijk gevouwen rond de randen van de spieraam. Vervolgens wordt het verzegeld en gegrond, en dan wordt de eerste verflaag op het canvas aangebracht. De eerste laag roept een reactie op bij de kunstenaar, en de volgende laag wordt aangebracht. De verf wordt uitgesmeerd en over zichzelf gevouwen. Soms worden nieuwe lagen toegevoegd over eerder gedroogde lagen. Als oneindige tijd mogelijk zou zijn, zou het vorm aannemen in een oneindig gelaagd schilderij. Het zou oneindig dik zijn, oneindig lang duren om te schilderen en oneindig lang om te begrijpen. Is er een eindige weergave van de oneindigheid van zo'n herhaling?